Thứ Ba, 14 Tháng 7, 2026 lúc 10:21 · 6 phút đọc
Lòng biết ơn
Một đệ tử hỏi Ta:
"Con kính thưa Sư phụ! Cuộc sống của con hiện tại rất hòa bình, và con chưa gặp được va chạm nào để con cảm thấy sân si mà thực hành lòng biết ơn với người làm hại mình, con phải làm thế nào để thấy lòng biết ơn thưa Thầy?"
Không phải lúc đối mặt với tham sân si thì Ta mới thấy được lòng biết ơn đâu con.
Nếu các con không cảm thấy lòng biết ơn thì các con cần làm ngay 2 việc:
- Phát nguyện tu vì người khác, tu vì tất cả chúng sanh – gọi là phát Bồ Đề tâm nguyện. Khi phát tâm như vậy, sự ích kỷ trong các con sẽ mòn dần, ý niệm kết nối chúng sanh và chánh tư duy về các pháp sẽ dần được rộng mở, cũng đồng với tâm các con được rộng mở.
- Quán lòng biết ơn với tất cả nhân duyên mang đến sự sống cho các con.
- Ví dụ: Nếu không có người cha, người mẹ thì Ta lấy đâu ra thân người này để sống, để học Đạo? Nếu không có họ thì ai nuôi Ta? Ai cho Ta học? Thế thì Ta phải biết ơn họ chứ.
Mặc dù Ta nói đến lòng biết ơn, nhưng Ta chưa nói đến việc thể hiện lòng biết ơn như thế nào. Dưới góc nhìn trí tuệ của Đạo, lòng biết ơn cũng có thể bộc lộ rất phũ phàng, rất mất dạy, rất vô tình, rất bất hiếu, rất bất nghĩa.
Ví dụ: Thời Đức Phật Thích Ca, Ngài bỏ vua cha, bỏ hoàng cung, bỏ vợ con, bỏ tất cả danh vọng để cầu Đạo, để tìm chân lý giác ngộ. Và người ta đã phỉ báng Ngài là kẻ bất trung, bất hiếu, bất nghĩa. Nhưng cho đến ngày nay, cả vũ trụ tôn kính Ngài, tôn thờ Ngài. Ngài là người Thầy vĩ đại vô song của muôn loài, Thầy của Trời và Người (...).
Cho nên, bài viết về lòng biết ơn này Ta không dạy các con phải làm gì với lòng biết ơn của các con, mà chỉ đánh thức sự rộng mở của lòng biết ơn, còn làm thế nào là do các con tự lựa chọn.
Nếu các con thật sự biết ơn, thì ngay cả cái chết các con cũng sẽ không sợ. Người ta có thể sẵn sàng chết vì người họ yêu. Yêu chính là biết ơn.
Ví dụ: Các con sinh ra trong đất nước này, các con lớn lên dưới mái nhà này, thì khi đất nước bị xâm lăng, các con sẵn sàng hy sinh tính mạng để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ người thân. Tất cả là vì lòng biết ơn, vì tình yêu thương.
Ngay cả trong thế giới động vật, không thiếu những chúng sanh chết cho sự sinh tồn của đồng loại, của cả những loài khác. Vậy các con hãy tự hỏi, các con đã thật sự biết ơn hay chưa?
- Nếu các con thật sự biết ơn, thì các con sẽ biết ơn ngay cả những chiếc lá rụng. Vì không có lá thì các con lấy đâu ra oxy để thở.
- Nếu các con thật sự biết ơn, thì các con cũng sẽ biết ơn ngay cả những hạt bụi trần. Vì vô tận những hạt bụi trần đã tạo nên Trái Đất và vũ trụ bao la này.
- Nếu các con thật sự biết ơn, thì các con đã biết ơn mọi chi tiết của quá khứ. Vì không sót một chi tiết nào là đang không tạo ra các con trong hiện tại, và mọi chi tiết cũng đều tạo ra cả tương lai.
- Nếu các con thật sự biết ơn, thì mọi sự vật hiện tượng, muôn loài mà các con nhìn thấy đều là những tác phẩm nghệ thuật vĩ đại của chư Phật, mà không có Họ thì cũng chẳng có các con.
- Nếu các con thật sự biết ơn, thì ánh mắt mà các con nhìn thế giới này sẽ là hơi thở của trái tim chất đầy tình yêu. Trong tình yêu đó, các con là trái tim của người khác, và người khác là trái tim của các con.
Có vẻ các con đã không thấy vậy. Có vẻ các con chưa có ánh mắt rộng mở của tình yêu.
Ta không phủ nhận lòng ích kỷ. Ta không phủ nhận tham sân si. Nhưng nếu các con muốn thấy lòng biết ơn và tình thương thì các con phải học lấy cách thương mình đã.
Thế nào là thương mình?
Thương mình không phải là thả phanh thỏa mãn tất cả dục vọng, thỏa mãn cơn nghiện, thỏa mãn tham sân si ích kỷ – các con đang không ở trình độ đấy. Mà các con hãy luyện tập để không bị dục vọng, cơn nghiện và tham sân si chi phối. Vì các con chỉ đang sống trong phạm vi tư tưởng của bản ngã, tức tâm hồn (tánh biết) và thể xác.
Phạm vi bản ngã thì rất nhỏ hẹp. Nếu đem so bản ngã với cả vũ trụ thì cái tôi bé tí của các con còn không nhìn thấy. Cho nên, nếu các con chất đầy bản ngã, chất đầy cái tôi của các con bằng quá nhiều dục vọng, quá nhiều cơn nghiện, quá nhiều tham sân si thì nó sẽ nổ tung, nó sẽ điên loạn.
Các con cứ nhìn vào những người như thế khi gặp chuyện trái ý: dù chỉ một việc rất nhỏ xảy đến, họ cũng có thể sân si tím mặt, mất kiểm soát cơ thể, mất kiểm soát tâm hồn, mất kiểm soát hành động. Vì một va chạm giao thông nhỏ, vì một ánh mắt cũng có thể sát hại nhau. Khi còn sống đã như vậy, lúc chết còn mất kiểm soát gấp ngàn lần, rồi đọa thôi. Còn chưa nói đến tất cả những điều tốt đẹp mà các con đang hưởng thụ có thể mất đi bất cứ lúc nào, đã bao nhiêu người điên loạn khi điều đó xảy đến?
Nên:
Thương mình là nhận ra mình đang nhốt mình, mình đang trói buộc mình trong phạm vi tư tưởng nhỏ hẹp của bản ngã. Mà chính dục vọng, cơn nghiện và tham sân si đang tiếp sức mạnh cho sự trói buộc ấy, thì Ta phải làm giảm sức mạnh của trói buộc xuống bằng cách làm giảm tham sân si, dục vọng xuống đã chứ.
Rồi từ chỗ làm chủ được bản ngã mới học cách mở rộng thêm lòng biết ơn và tình thương để bước vào bình đẳng, Bồ Tát đạo, bước vào Đạo vô ngã của Phật.
Các con hãy thuộc lòng bài Đạo Tỉnh Thức gồm 5 bước mà Ta đã khai thị để nắm rõ đường đi nước bước.
Ta có thể kể thêm nhiều hơn nữa cho các con về tình thương và lòng biết ơn, nhưng các con hãy thực hành những căn bản trước.
Techcombank 6198 29 1080 VU KIM CUONG